Giọt Mắm Quê

  Mắm Hương Trung - Phan Thiết – Hương Vị Gia Đình Có những chiều ngồi giữa phố xá ồn ào, tôi bất chợt nghe mùi nắng hanh hanh trên mái tôn và ngỡ như mình đang đứng giữa sân nhà xưa. Trong trí nhớ của tôi, chỉ cần thoảng một chút mùi khói bếp, một chút gió mang hơi mặn từ biển, hay đơn giản là tiếng leng keng ai đó mở nắp nồi… là lòng lại chạy ùa về quê. Chạy về những bữa cơm chiều ba bốn người quây quần, ngồi quanh chiếc bàn gỗ cũ đã tróc sơn, nơi có dĩa rau luộc còn bốc hơi, dĩa cá kho rim đậm màu, và nhất định phải có chén mắm thơm nồng ở giữa – như linh hồn của cả gian bếp. Ngày nhỏ, tôi cứ nghĩ bữa cơm quê là chuyện hiển nhiên như hơi thở. Lớn lên rồi mới biết, những điều bình dị nhất lại là thứ khó gặp nhất giữa đời. 1. Bữa cơm quê – nơi mọi câu chuyện bắt đầu Hồi đó, mỗi lần gần tới giờ cơm chiều, tôi hay chạy lòng vòng trong sân, đuổi con chó mập ú của nhà, rồi đứng nép bên cửa bếp nhìn má nấu ăn. Cái bếp nhỏ xíu mà lúc nào cũng ấm, ấm từ hơi than đỏ, ấm từ tiếng xoo...

  MẮM – THỨ GIA VỊ THẦM LẶNG NHƯNG KHÔNG THỂ THIẾU Có lẽ ai từng xa quê rồi cũng sẽ hiểu — có những lúc thèm một bữa cơm nhà đến nao lòng. Không phải vì đói, mà vì nhớ. Nhớ tiếng muôi chạm vào nồi canh, nhớ mùi khói bếp lẫn mùi mắm thoang thoảng trong gió chiều. Nhớ cả tiếng má gọi vọng ra: “Ra ăn cơm đi con, má mới kho nồi mắm ruốc đó nghen!” Câu nói bình thường vậy thôi mà ấm đến tận tim. 1. Bữa cơm quê – giản dị mà thiêng liêng Ngày xưa, nhà tôi nghèo, bữa ăn chẳng mấy khi có thịt cá tươi. Cơm canh phần nhiều là rau hái ở vườn sau, cá khô, hay mắm nêm pha tỏi ớt dằm thêm miếng ớt hiểm đỏ au. Vậy mà ngon lạ! Cơm trắng bốc khói, chén mắm nêm đặt giữa mâm, cả nhà ngồi quanh chiếc bàn gỗ cũ. Má thường nói: “Ăn cơm mà không có chén mắm là coi như thiếu hồn đó nghen.” Lúc nhỏ tôi chẳng hiểu “thiếu hồn” là sao. Sau này lớn lên, đi xa, ăn bao nhiêu món sang trọng, chấm đủ thứ nước chấm “cao cấp”, vẫn thấy nhạt. Có lẽ vì thiếu chút mặn mòi của quê, thiếu cái vị “thầm lặng” mà má...