Giọt Mắm Quê

  Một ngày làm mắm – nhọc nhằn mà ấm lòng Hồi còn nhỏ, tôi không bao giờ hiểu vì sao má cực đến vậy với những hũ mắm. Trong cái sân gạch đỏ au trước nhà, nắng chang chang, má vẫn lom khom bên những hũ sành, tay áo xắn cao, mái tóc lòa xòa dính mồ hôi. Mùi mắm, mùi muối, mùi cá hòa quyện trong cái nắng quê làm tôi nhăn mũi, chạy đi trốn. Nhưng giờ lớn rồi, xa quê lâu ngày, mỗi lần nhớ má, nhớ nhà, tôi lại nhớ da diết cái mùi ấy – cái mùi mặn mòi, nồng đượm mà không một thứ nước hoa nào thay thế được. Sáng quê và mùi mắm thoảng trong gió Sáng ở quê luôn đơn giản. Gà vừa gáy, tiếng chày giã tỏi của má vang lên lạch cạch. Tôi trở mình trên chiếc giường tre, nghe mùi mắm từ bếp phảng phất bay lên. Hình như hôm nay má kho mắm ruốc. Đúng rồi, cái mùi mắm ruốc xào sả ớt thơm nức ấy, chỉ có ở nhà mới có. Má gọi với ra: “Dậy chưa con? Lẹ đi kẻo trễ, ăn cơm nguội với mắm kho cho nóng bụng.” Tôi đáp uể oải: “Má ơi, cơm nguội với mắm hoài, chán thấy mồ.” Má cười, cái giọng đặc miền Tru...

  Chuyện ông nội và chiếc lu mắm gắn bó cả đời Có những thứ tưởng chừng nhỏ bé nhưng lại níu giữ cả một miền ký ức, cả một tuổi thơ. Với tôi, đó là chiếc lu mắm nằm nép bên hiên nhà ông nội, sậm màu thời gian, tróc từng mảng men nhưng trong đó là cả một kho báu hương quê. Ngày còn nhỏ, cứ mỗi buổi chiều, tôi lại thấy ông nội lom khom bên cái lu ấy, tay cầm cái muôi gỗ, nhịp nhịp gõ nhẹ vào vành lu như để đánh thức mùi hương mặn mà đang ngủ yên trong từng giọt mắm. Ông bảo: “Con coi nè, mắm mà thơm là nhờ ủ kỹ, phơi nắng đều. Hạt muối phải là muối hột trắng tinh, cá cơm phải còn tươi roi rói mới cho ra nước mắm ngon.” Tôi chỉ đứng bên, mắt tròn xoe, ngửi cái mùi ngai ngái pha chút mặn mòi mà không hiểu sao thấy dễ chịu đến lạ. Những bữa cơm quê thơm mùi mắm Ngày đó, nhà tôi không giàu có gì, bữa cơm quanh quẩn cũng chỉ là chén cơm trắng với ít rau luộc, dĩa cá kho. Nhưng hễ có chén nước mắm pha tỏi ớt của nội, là cả nhà như vui hẳn lên. Tôi còn nhớ như in, có hôm trời mưa lất...

  BÀN TAY RÁM NẮNG VÀ LINH HỒN MẮM QUÊ – Một nỗi nhớ mặn mà từ căn bếp cũ… Có ai đó từng nói, “Mùi vị là ký ức lâu quên nhất của một đời người.” Tôi không biết câu đó đúng với ai, chứ với tôi – đứa con sinh ra từ vùng đất đầy nắng gió ven biển – thì nó đúng rứa đó. Nhất là khi cái mùi mắm ruốc rang sả ớt bay lên từ căn bếp nhỏ, đủ sức kéo tôi về nguyên một trời tuổi thơ, nơi có bữa cơm nghèo, có tiếng cười giòn tan, có mùi khói bếp ám trong từng sợi tóc má tôi. Má tôi không học qua trường lớp nấu ăn mô, nhưng bữa cơm má nấu, dù chỉ là mớ rau luộc, miếng cá kho, chén mắm nêm, cũng khiến người ta nhớ mãi không thôi. Bởi vì trong từng món ăn quê đó, là bàn tay rám nắng, là tình thương, là ký ức của cả một thời chưa từng biết đến pizza, mì cay hay gà rán Hàn Quốc. 1. Mùi mắm – mùi của yêu thương Tôi nhớ, ngày nhỏ nhà tôi nghèo, bữa cơm thường chỉ có cơm trắng chan nước mắm. Nhưng hổng phải nước mắm pha đường hay tỏi ớt như bây giờ mô. Là nước mắm cốt thiệt, mặn chát mà thơm nức....