Một ngày làm mắm – nhọc nhằn mà ấm lòng
Hồi còn nhỏ, tôi không bao giờ hiểu vì sao má cực đến vậy với những hũ mắm. Trong cái sân gạch đỏ au trước nhà, nắng chang chang, má vẫn lom khom bên những hũ sành, tay áo xắn cao, mái tóc lòa xòa dính mồ hôi. Mùi mắm, mùi muối, mùi cá hòa quyện trong cái nắng quê làm tôi nhăn mũi, chạy đi trốn. Nhưng giờ lớn rồi, xa quê lâu ngày, mỗi lần nhớ má, nhớ nhà, tôi lại nhớ da diết cái mùi ấy – cái mùi mặn mòi, nồng đượm mà không một thứ nước hoa nào thay thế được.
Sáng quê và mùi mắm thoảng trong gió
Sáng ở quê luôn đơn giản. Gà vừa gáy, tiếng chày giã tỏi của má vang lên lạch cạch. Tôi trở mình trên chiếc giường tre, nghe mùi mắm từ bếp phảng phất bay lên. Hình như hôm nay má kho mắm ruốc. Đúng rồi, cái mùi mắm ruốc xào sả ớt thơm nức ấy, chỉ có ở nhà mới có.
Má gọi với ra:
“Dậy chưa con? Lẹ đi kẻo trễ, ăn cơm nguội với mắm kho cho nóng bụng.”
Tôi đáp uể oải:
“Má ơi, cơm nguội với mắm hoài, chán thấy mồ.”
Má cười, cái giọng đặc miền Trung chân chất:
“Chán là tại chưa xa nhà đó. Mai mốt đi xa, mày thèm mắm chết được.”
Hồi đó nghe má nói, tôi chỉ cười khẩy. Giờ mới thấm.
Nhọc nhằn một ngày làm mắm
Má làm mắm đâu phải chuyện chơi. Cá cơm ngoài biển vừa cập bến, ba với mấy chú ghe phải chạy vội về, vì cá để lâu là hư. Má ngồi lựa từng con cá, rửa sạch, rồi trộn với muối hột giã nhuyễn. Tất cả được cho vô hũ sành, bịt kín, chôn dưới lớp rơm, phơi nắng, ủ tháng này qua tháng nọ.
Có hôm trời mưa dầm, má phải đội nón lá, chạy ra sân kiểm tra từng hũ mắm, sợ nước mưa làm loãng, mắm hư thì tiếc. Tôi thấy má run run trong gió lạnh, tay vẫn ôm chặt cái nắp hũ mà thương đứt ruột. Hỏi má sao không nghỉ ngơi, má chỉ cười:
“Mắm là miếng cơm manh áo của cả nhà. Có mắm, Tết này mới có thịt ăn, con ơi.”
Câu nói đó, giờ tôi nhớ như in.
Những bữa cơm quê – đạm bạc mà trọn vị yêu thương
Nhớ hồi xưa, cơm chiều ở nhà chẳng có gì nhiều: một dĩa rau luộc, một chén nước mắm nguyên chất dằm ớt, thêm miếng cá kho khô. Vậy mà ngon đến lạ. Cả nhà ngồi quây quần bên cái bàn gỗ cũ, đũa va vào chén nghe lách cách. Ba gắp cho tôi miếng thịt, má chan thêm nước mắm kho lên cơm cho tôi ăn ngon.
“Ăn đi con, cơm nguội mà có miếng mắm kho, ăn hết nồi luôn.”
Đúng thiệt, tôi ăn liền hai chén đầy. Giờ nghĩ lại, cái ngon không chỉ ở miếng mắm, mà ở tình thương chất đầy trong đó.
Có hôm má làm mắm nêm trộn đu đủ, chan lên tô bún tươi. Tôi ăn mà vừa hít hà vừa cười, nước mắt nước mũi tèm lem vì cay, vậy mà vẫn gắp lia lịa. Má nhìn, cười giòn tan:
“Con nít giờ lạ ghê, ăn mắm nêm mà ghiền luôn.”
Xa quê, thèm một chén cơm chan nước mắm
Ngày tôi vô thành phố học, cơm bụi, phở tiệm đầy rẫy, nhưng chẳng món nào bằng chén cơm trắng chan chút nước mắm nhà làm. Có hôm, giữa đêm khuya, bụng đói, tôi mở hộp mắm ruốc má gửi, xới cơm nguội, múc một muỗng mắm, rồi ăn ngon lành. Ăn mà nước mắt rưng rưng, vì thấy má trong từng giọt mắm.
Tôi gọi điện về:
“Má ơi, con ăn mắm ruốc hết rồi.”
Má cười bên kia đầu dây:
“Đã nói mà, mắm quê ăn hoài không ngán. Khi mô rảnh, má gửi thêm cho.”
Chỉ vậy thôi, mà tôi nghe lòng ấm lạ.
Mắm – đâu chỉ là món ăn, mà là ký ức, là quê hương
Có người hỏi tôi: “Răng mà thích mắm dữ rứa?” Tôi chỉ cười. Vì làm sao mà giải thích được? Với tôi, mắm là hồn quê, là giọt mặn chắt chiu từ bao nhọc nhằn của má. Đó là hương vị tuổi thơ, là bữa cơm sum họp, là tiếng cười khúc khích khi cả nhà ngồi bên bếp lửa chờ nồi mắm kho sôi sùng sục.
Giờ đi đâu, ngửi mùi mắm ruốc xào sả ớt, tự nhiên tim tôi thắt lại. Nhớ sân nhà vàng nắng, nhớ dáng má lom khom bên hũ mắm, nhớ bàn tay gầy gầy rắc từng hạt muối như rắc cả tình thương.
Người ta hay nói, món ngon phải cầu kỳ. Nhưng với tôi, một chén cơm nguội, một muỗng mắm nêm cũng đủ để tôi thấy đời trọn vẹn.
Tết về – hương mắm lại đầy sân
Mỗi lần Tết về, má làm đủ thứ mắm: mắm nêm, mắm ruốc, mắm cá cơm… Má nói:
“Tết mà không có hũ mắm, coi như thiếu nửa cái Tết rồi.”
Nhà tôi thơm lừng mùi mắm phơi ngoài sân. Bà con ghé chơi, ai cũng xin một ít mắm ruốc, một hũ mắm nêm đem về ăn với bánh tráng cuốn. Má vui lắm, cứ xăng xái:
“Lấy nhiều vô, đừng ngại. Mắm này má làm hồi đầu mùa, ngon lắm nghen.”
Mấy đứa cháu nhỏ giờ cũng quen vị mắm, ăn bánh tráng cuốn mà chấm mắm nêm lia lịa. Tôi nhìn mà thấy thương quá. Hình như cái vị mặn mà của mắm nó truyền từ đời này qua đời khác, như tình quê vậy.
Một lời nhắn gửi từ nơi xa
Giờ tôi lớn, đi làm ở thành phố, lâu lâu mới về được một chuyến. Mỗi lần về, tôi lại xin má cho tôi làm mắm cùng má. Chỉ để nhớ cái cảm giác ngày xưa, cái mùi mắm ngai ngái mà thân thương. Tôi muốn giữ lấy, sợ mai này quên mất.
Nếu bạn đang ở đâu đó xa quê, chắc bạn cũng hiểu cảm giác này. Có những thứ tưởng đơn giản như một hũ mắm, nhưng nó giữ cả bầu trời ký ức, giữ cả quê hương trong đó. Và một ngày nào đó, khi bạn mở nắp hũ mắm, hít một hơi thật sâu, bạn sẽ thấy mình trở về tuổi thơ – nơi có má, có bữa cơm nghèo mà ấm áp tình thương.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: shopee.vn/huongtrungfood hay vô coi ở huongtrung.vn nghen. Má tui cũng hay coi Facebook facebook.com/nuocmamhuongtrung để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm. Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
Nhận xét
Đăng nhận xét